Αποδοχή χρήσης τεχνικών cookies       - Σχετική Νομοθεσία -

Το Ολοκαύτωμα των Αδάνων

adana

Η ιστορία πίσω από τα γεγονότα

Από τον Απρίλη του 1909, όταν τα Άδανα βάφτηκαν στο αίμα, η τουρκική πολιτική της άρνησης στοιχειώνει την Ιστορία που οι θύτες επιχειρούν διακαώς αλλά ανεπιτυχώς να ξαναγράψουν. Το τι ακριβώς συνέβη, επειδή δεν μπορούν να το αφηγηθούν τα θύματα, το περιγράφουν τα γεγονότα.


Ραζμίκ Αγαμπατιάν

Η Τρίτη είναι η μέρα που στήνεται η υπαίθρια αγορά στα ΄Άδανα και οι κάτοικοι των γύρω χωριών συνήθως επισκέπτονται την πόλη νωρίς το πρωί, ώστε να έχουν επιστρέψει μέχρι το βράδυ σπίτι τους. Την Τρίτη του Πάσχα όμως της 13ης Απριλίου 1909 είχε νυχτώσει και οι χωρικοί ήταν ακόμη στην πόλη, αφού είχαν λάβει ξεκάθαρες εντολές να παραμείνουν, διότι θα χρειαζόταν η βοήθειά τους... Οι Χότζες εδώ και καιρό διακήρυτταν ότι «έπρεπε οι Μουσουλμάνοι να κάνουν το αυτονόητο». Τα απαραίτητα μέτρα είχαν ληφθεί. ΄Όλες οι πόρτες στα μαγαζιά των μουσουλμάνων είχαν σημαδευτεί με κιμωλία για να αποφευχθεί πάσα «παρεξήγηση». Το ίδιο βράδυ, μπροστά στα κυβερνητικά κτήρια μια σημαντική συνάντηση λάμβανε χώρα, αφού παρευρίσκονταν μεταξύ άλλων ο Βαλής Τζεβάντ Μπέης, ο στρατιωτικός διοικητής Μουσταφά Ρεμζί Πασάς, ο δικαστής, ο αρχηγός της αστυνομίας, ο διευθυντής του ταχυδρομείου και άλλοι. Η συνάντηση έληξε με το φετφά (διάταγμα) που εξέδωσε ο Μουφτής το οποίο έγραφε ότι «το να σκοτώνεις και να ληστεύεις χριστιανούς ήταν σύμφωνο με τους νόμους του Ισλάμ».


Οι ψευδείς διαβεβαιώσεις

Την επόμενη μέρα οι Αρμένιοι μαγαζάτορες βλέποντας τους δρόμους γεμάτους από έναν οπλισμένο όχλο διψασμένο για αίμα, μαζί με όλων των ειδών στρατιώτες και άντρες της πολιτοφυλακής, φοβούμενοι τα χειρότερα, δεν ανοίγουν τα μαγαζιά τους. Οι προύχοντες της αρμενικής κοινότητας ζητούν από τον Βαλή (διοικητικός τίτλος στην Οθωμανική Αυτοκρατορία) προστασία και ασφάλεια. Οι διαβεβαιώσεις του ότι οι Αρμένιοι δεν έχουν τίποτα να φοβηθούν και ότι θα πρέπει να ανοίξουν κανονικά τα μαγαζιά τους, διαψεύδονται μέσα σε λίγες ώρες, όταν ο Νταβίτ Ουρφαλιάν, πρόεδρος του Αρμενικού Εθνικού Συμβουλίου βρίσκει το θάνατο από τα χέρια ενός Τούρκου που ουρλιάζει «Στο όνομα του ΄Υψιστου, ξεκινάω με σένα!».


Την πρώτη μέρα, οι επιθέσεις περιορίζονται στους Αρμένιους που βρίσκονται στους δρόμους. Την δεύτερη μέρα ο τουρκικός όχλος αρχίζει να λεηλατεί τα μαγαζιά και τα σπίτια των Αρμενίων με την συνδρομή του τακτικού στρατού. Στις 17 Απριλίου, οι αρχές επιβάλλουν στρατιωτικό νόμο και για ένα μικρό διάστημα τα πνεύματα ηρεμούν. Δεν έχουν καεί πολλά οικήματα, αλλά η αρμενική συνοικία μέσα στις τρεις μέρες των σφαγών έχει καταληστευθεί και «απογυμνωθεί». Τα λάφυρα μεταφέρονται με τρένα στη Μερσίν. Όταν ο διευθυντής των σιδηροδρόμων ενημερώνει τον διοικητή για το γεγονός, εκείνος αποκρίνεται ότι «καθώς δεν υπάρχει κανείς για να διεκδικήσει τα κλοπιμαία, αυτά θα πρέπει να φτάσουν στον τελικό τους προορισμό και να μην κατασχεθούν».


Όταν το φέσι έγινε... λευκό τουρμπάνι

Όσο ο στρατιωτικός νόμος είναι εν ισχύ, εκδίδεται διαταγή που υποχρέωνε τους Αρμένιους να παραδώσουν τα όπλα τους με το πρόσχημα ότι έτσι οι Τούρκοι δεν θα έχουν καμία δικαιολογία για να ξαναεπιτεθούν. Παρ' όλα αυτά οι Τούρκοι επιτρέπεται να διατηρήσουν τον οπλισμό τους. Την ίδια περίοδο και λίγες μέρες πριν ξεκινήσει η δεύτερη πράξη του δράματος, οι λίγοι Τούρκοι που διέμεναν μέχρι πρότινος στην αρμενική συνοικία μετακομίζουν σε τουρκικές συνοικίες. Αυτή τη φορά οι Τούρκοι είναι πιο μεθοδικοί και οργανωμένοι...


Στις 25 Απρίλιου, με το πρόσχημα ότι μια ομάδα ένοπλων Αρμενίων είχε εξεγερθεί, σχεδόν ταυτόχρονα στα ΄Άδανα και στα γύρω σαντζάκια (διοικητικές περιοχές), οι Τούρκοι εκτελούν το σχέδιό τους για το «Ολοκαύτωμα των Αρμενίων», όπως θα ονομαστούν αργότερα οι σφαγές των Αδάνων. Εκείνη την ημέρα μάλιστα, όλοι οι μουσουλμάνοι, ακόμη και οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι (που γενικά φορούσαν φέσι), φοράνε λευκά τουρμπάνια, για να μην υπάρχει κίνδυνος να τους μπερδέψει κανείς με τους «άπιστους». Η υποκρισία των Τούρκων ξεσκεπάζεται παντελώς στην αναφορά του Βρετανού πρόξενου Charles Doughty-Wylie για τις σφαγές τον Αύγουστο της ίδιας χρονιάς: «Η θεωρία ότι οι Αρμένιοι οργάνωσαν μια ένοπλη επανάσταση θεωρείται μεταξύ των νοημόνων ανθρώπων αβάσιμη. Μια επανάσταση δεν μπορεί να λάβει χώρα χωρίς να έχει προηγηθεί συγκέντρωση έστω μερικών δυνάμεων ή χωρίς καμία προσπάθεια να καταληφθούν κάποια φρούρια και σε κάθε περίπτωση ο αριθμός των Αρμενίων θα ήταν πολύ εύκολη λεία για τον τουρκικό τακτικό στρατό. Ούτε θα είχαν αφήσει (οι Αρμένιοι) τους γιους και τα αδέρφια τους διάσπαρτους στην επαρχία για την ανοιξιάτικη συγκομιδή, χωρίς όπλα και χωρίς καμία ελπίδα διαφυγής».


Ο τραγικός απολογισμός

Όταν καταλάγιασε η τουρκική μανία, οι αρμενικές συνοικίες είχαν γίνει στάχτη. Σχεδόν 4.437 κατοικίες Αρμενίων είχαν πυρποληθεί, που σημαίνει ότι σχεδόν η μισή πόλη είχε εξαφανιστεί. Συνολικά υπολογίζεται ότι κατά τη διάρκεια των σφαγών θανατώθηκαν περίπου 20.000 με 30.000 Αρμένιοι και 1.300 Ασσύριοι.


Ένας Αμερικανός ιεραπόστολος που διέμενε στην Ταρσό, αλλά επισκεπτόταν συχνά τα Άδανα, ο Αιδεσιμότατος Herbert Adams Gibbons του Χάρτφορντ, περιγράφει την καταστροφή ως εξής: «Τα ΄Άδανα είναι σε αξιοθρήνητη κατάσταση. Η πόλη έχει λεηλατηθεί και καταστραφεί... Είναι αδύνατο να εκτιμήσει κανείς τον αριθμό των νεκρών. Πτώματα βρίσκονται διάσπαρτα στους δρόμους. Την Παρασκευή, όταν βγήκα έξω, αναγκάστηκα να περπατήσω ανάμεσα σε σορούς νεκρών και έπρεπε να προσέχω για να μην πατήσω πάνω στα πτώματα. Το Σάββατο το πρωί μέτρησα μέσα σε μισή ώρα, τουλάχιστον 12 κάρα γεμάτα με σώματα νεκρών Αρμενίων που τα μετέφεραν για να τα ρίξουν στο ποτάμι».


Τον Ιούλιο του ίδιου έτους, η κυβέρνηση των Νεότουρκων ανακοίνωσε τη δίκη κυβερνητικών αξιωματούχων και αξιωματικών του στρατού που κατηγορούνταν για την ανάμειξή τους στις σφαγές των Αδάνων. Συνολικά καταδικάστηκαν και εκτελέστηκαν 124 Μουσουλμάνοι και επτά Αρμένιοι.


Επειδή οι Τούρκοι είναι πιο ... «ίσοι»

Ποιοι ήταν όμως οι βαθύτεροι λόγοι του Αρμενικού Ολοκαυτώματος και κάτω υπό ποιες ιστορικές συνθήκες συνέβη;


Τα ΄Άδανα, μια πόλη περίπου 80.000 κατοίκων, η οποία συνδεόταν με μια σιδηροδρομική γραμμή 42 μιλίων με το λιμάνι του Μερσίν, ήταν το κέντρο μιας σημαντικής αγροτικής περιοχής με ισχυρό εμπορικό στοιχείο. Η αρμενική κοινότητα που είχε γλιτώσει τις σφαγές του 1895-6 και αριθμούσε κατά προσέγγιση 18.000 μέλη, ήταν με διαφορά το πιο δραστήριο στοιχείο της πόλης. Ως αποτέλεσμα, χάρη στην οικονομική ευρωστία, την ευημερία και την γενικότερη ανάπτυξη, οι Αρμένιοι ήταν λιγότερο φοβισμένοι και παθητικοί. Σταδιακά μάλιστα είχαν γίνει οι οικονομικοί αφέντες των υπόλοιπων κατοίκων. Το γεγονός αυτό δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητο από τους Τούρκους.


Επίσης, οι Αρμένιοι είχαν στηρίξει ανοιχτά το πραξικόπημα των Νεότουρκων εναντίον του Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίντ Β΄ και τη συνακόλουθη επαναφορά του Συντάγματος του 1876 που διακήρυττε την ισοπολιτεία και την εξάλειψη των παλιών διακρίσεων μεταξύ των εθνοθρησκευτικών κοινοτήτων. ΄Άλλωστε, είχαν υπομείνει ως ραγιάδες τη βαναυσότητα και την καταπίεση της Χαμιτικής ηγεσίας για πάρα πολύ καιρό. Η αρμενική μειονότητα στην Κιλικία θεωρούσε την εκκολαπτόμενη κυβέρνηση των Νεότουρκων θεόσταλτη. Με το νέο Σύνταγμα, οι Χριστιανοί είχαν ακόμη και το δικαίωμα να φέρουν όπλα και να σχηματίζουν πολιτικά κόμματα.


Οι Τούρκοι όμως που ήταν μαθημένοι ως τα αφεντικά των απίστων αρνήθηκαν να δεχτούν αυτές τις εξελίξεις. Το μίσος και η οργή τους σιγόβραζε. Χαρακτηριστικά, την περίοδο του ραμαζανιού, ο χότζας στο Τζαμί του Σις άρχισε να κηρύττει ότι «οι Χριστιανοί δεν μπορούν να είναι ίσοι με τους Μουσουλμάνους, είναι ερπετά και τα κεφάλια τους πρέπει να συνθλιβούν...». Σύντομα, στους δρόμους κυκλοφορούσαν φυλλάδια που έλεγαν ότι: «Δεν μπορούμε να δεχτούμε τους Γκιαούρηδες ως ίσους και αδέλφια μας. Αυτή η καινούργια ελευθερία, που τους αρέσει, μας κάνει κακό...» Κανείς όμως δεν διώχθηκε, ούτε τιμωρήθηκε για την πρόκληση και διασπορά μίσους μεταξύ των Οθωμανών πολιτών. Οι Αρχές απλά κώφευαν. Λίγα χρόνια μετά, με την άνοδο του εθνικισμού, η επιλεκτική κώφωση μετατράπηκε σε συγκεκριμένη πολιτική. Οι Αρμένιοι της Τουρκίας έπρεπε να εξαλειφθούν.


Σήμερα, η τουρκική κυβέρνηση, καθώς και ορισμένοι Τούρκοι συγγραφείς εξακολουθούν την πολιτική των «κωφών ώτων». Αμφισβητούν την αλήθεια και υποστηρίζουν ότι στην πραγματικότητα τα γεγονότα του Απριλίου του 1909 οφείλονται στους Αρμένιους, οι οποίοι πρώτοι επιτέθηκαν στη μουσουλμανική κοινότητα και ότι η νόμιμη άμυνα του τουρκικού πληθυσμού κατέληξε στο θάνατο 17.000 Αρμενίων και 1.850 Τούρκων. Οι ιστορικοί ακυρώνουν τους ισχυρισμούς αυτούς σημειώνοντας ότι αν ίσχυε κάτι τέτοιο, τότε οι Μουσουλμάνοι θα είχαν θρηνήσει σίγουρα περισσότερα θύματα. ΄Άλλωστε στο γεγονός αυτό συνηγορούν και οι επίσημες ή μη αναφορές Ευρωπαίων και Αμερικανών, οι οποίοι δηλώνουν με σαφήνεια ότι τα αθώα θύματα του Ολοκαυτώματος των Αδάνων ήταν οι Αρμένιοι.

Follow Us   ArmenianGenocide100.gr on Facebook Facebook   ArmenianGenocide100.gr on YouTube Youtube